Тӱҥ увер: Омса вес велне


Палдарена


Валентина Николаевна 45 ияш, но шке ийготшо дечат самырыкын коймыла чучеш. Очыни, поро улмыжлан, вет весылан сайым шонышо айдеме вашке огеш шо‰гем, маныт. А тудо тунар поро! Уке, е‰-влак дене лўмын сайын, изин-кугун кояш огеш тєчє, йєрашат огеш тырше. Тудо айдемыжак тыгай. Кє тудын дене кеч ик гана лийын гын, кажныже тидым пе‰гыдемда. Санденак икымше ончалтыш, икымше мут гычак кумылетым налеш, да тиде ўдырамаш дене чарныде мутланыме шуэш.

– Шукынжо «Тый денет йолташ лийшаш ыле»,  маныт. Мый такше кутырызак улам, санденат, очыни, е‰-влаклан мый денем мутланаш келша,– палдара шкеже.

Е‰лан полшен кертме мастарлыкше ўдырын эше 15 ияш улмыж годымак палдырнен. Тунам тудо икымше гана кылымдым шынден.

– Чыным ойлаш гын, тидым ыштен моштымем шкеат пален омыл,– ойла мастар. – Икана шкемын кылымдем тєрштен ыле, да шынден ончышым. Кертым. Тылеч вара лишыл е‰ем-влаклан: авамлан, акамлан, тукым шўжар ден ака-влак-лан – полшенам. Пайда лийын. Но тылеч варат тў‰алтыш жапыште моштымем нерген е‰-влаклан палдарен омыл. Адакшым вет тунам илышыжат вестўрлырак ыле.

Сандене жап  эртымеке гына калыклан  полшаш, адакшым полышым профессионально пуаш манын, лўмынак массажисткылан тунем лектын. Тылеч вара веле шкенжым палдараш єрмалгымым чарнен.

Мом кузе ыштышашым ўдырлан тунамак, 30 ий ончыч, эше 15 ияшыж годымак (лач ты пагыт гычак тудым е‰-влак, шкенжын ойлымыж почеш, Валентина Николаевна манаш тў‰алыныт – авт.), омыж дене туныктеныт, вараже шкежат тунемын.

– Но кызытат е‰-влакым приниматлыме годым южгунам мом кузе ыштышашым нунылан ойлем, а шкеже нине ой-влакын кузе лекмыштым ом пале. Тиде шинчымаш ден рецепт-шамыч вуйыштем уке улыт. Чыла тидым йылмем шкеже ойла. Сандене южгунамже тидлан шкежат єрам,– ойла мастар.

Е‰-влаклан чынже денак уло чонжо денак полшаш тыршымыжым пален да ужын, калык тудын деке толынак толеш. Эреак коштшыжо палат: пытартыш жапыште кажне ийын ке‰еж пагытлан июньышто, июльышто да августышто Валентина Николаевна шочмо ялыштыже аваж дене ила. Тудыжо сентябрьыште 87 ияш лиеш, да ончаш кўлеш. Сандене калыкым кызытат кугарня гыч рушарня  марте шочмо суртыштыжо приниматла. Олаште гын е‰-влак деке мє‰гышкышт коштеш. А мастар кылымдым шындыме деч посна эше луымат,    тупрўдымат тєрлата, кє могай чер дене йєслана, тудым кузе эмлаш кўлмым каласа, массажым ышта. Чынрак каласаш гын, е‰ толмеке, эн ончычак Валентина Николаевна тудым кушеткыш пышта да тупрўдыжым онча, лекшыжым вигак верыш шында, шўйым савыркален, вуйым верыш шында… – икманаш, диагностике манмым ышта да вигак тєрлатенак колта. Кокланже южыжын ончыкылыкшымат ужеш, но тидым чылаштланак огеш ойло. Кєлан кўлешлан шотла але е‰ чотак палынеже гын веле каласа. 

Шкенжын ойлымыж почеш, тудо кєн могай органже корштымым парняж дене шижеш.

– Парня каласа,– манеш шкеже,– а мый тидым йўкын ойлем веле.

Кеч ни аваж, ни ачаж велым тукымыштышт Валя марте нимогай мастар, тєрлен, ужын моштышо лийын огыл. Но тўрлє случайым колалтын, да палена. Икте аважын мўшкырыштыжє кийымыж годымак ю виян лиеш, весын самырыкше годым палдырна, кумшын шо‰гемме велешыже тыгай мастарлык почылтеш.

– Шкем нерген весымат палем: мыйын эше ала-могай мастарлыкем почылтшаш. Тидым шкеат шижам. Вес мастар-шамычат тидым ужмышт нерген ойленыт. Лектеш гын, сай веле. Тунам мый калыклан эшеат чот полшен кертам. Мый изиэм годымак авамлан ойлем ыле: «Молан е‰-влак колат? Чыланат шўдє ий марте илышт да таза лийышт ыле». Но йўмылан кєра, весылан удам шонымо да ышташ тыршыме дене, тўрлє туткарлан кєра е‰-влакын илышышт кўчыкемеш. Туге гынат кызытат тыгай шонымашан гына улам: тек е‰-шамыч таза лийыт, огыт черлане, черыштлан кєра огыт йєслане. Тек чыланат пиалан да кужу курыман лийыт. А калык волгыдо илышым гына илыже, кажныжын чылажат шонымыж семын лийже манын шонет, весылан сайым гына тыланет гын, шкендынат илышет сай лиеш.

Чылан тыге шонат гын, товатат, илышна сайрак лиеш, е‰-влакат пиаланрак лийыт ыле.

Любовь Камалетдинова.

  • Возен king
  • Онченыт: 135 гана